Kaynaklı bir H kirişin boyuna dikişleri uzundur; ancak özellikle incelenmesi gereken yerler çoğu zaman başlangıç ve bitiş noktalarıdır. Kaynak kafası hareket etmeye başladığında tel besleme, akım, ilerleme hızı ve toz örtüsü kararlı duruma geçmelidir; ark kesildiğinde ise kaynak banyosunun katılaşması devam eder. Bu geçişler doğrudan bitmiş parçanın uçlarında bırakılırsa dikiş şekli ve bütünlüğü kararlı orta bölümden farklı olabilir. Onaylı prosedüre göre yerleştirilen başlangıç ve bitiş levhaları, arkın başlatılmasını ve söndürülmesini bitmiş parça sınırları dışına taşır.
Bu levhalar rastgele birleştirilmiş hurda parçalar değildir; uygun montajın, kaynak prosedürünün ve muayenenin yerini tutmaz. H kiriş gövdesi ile başlıkları arasındaki boyuna köşe dikişleri, levha şeritlerinin alın kaynakları ve tam nüfuziyet gerektiren özel bağlantılar için levhaların gerekliliği, bağlantısı, sökümü ve yeniden muayenesi ayrı ayrı belirlenmelidir. Bu yazı istasyonlar arası devri bu dört soru üzerinden düzenler; çizimlerden ve kaynak prosedürü şartnamesinden bağımsız genel boyutlar veya parametreler vermez.
1. Önce başlangıç, bitiş ve bitmiş parça sınırlarını işaretleyin
Başlangıç levhası arkın esas dikiş başlamadan önce yakılmasını sağlar. Bitiş veya çıkış levhası, kaynağın esas dikiş sonunu geçtikten sonra durdurulmasına olanak verir. Düzeni belirlerken çizimdeki etkin dikiş uzunluğunu, bitmiş uç yüzeyini, bağlantı tipini ve kaynak yönünü inceleyin. Hareket mesafesini yalnızca kiriş uzunluğuna göre belirlemeyin.
H kirişlerin boyuna köşe dikişlerinde uzatma, gövde ve başlığın oluşturduğu kaynak yolunu sürdürmeli; kafa, tel ve toz beslemesi doğrulanmış konumda ilerleyebilmelidir. Levha şeritlerinin alın kaynaklarında ayrıca ağız hazırlığının, aralığın, altlığın veya arka yüz oluşturma yönteminin esas bağlantıyla sürekliliği kontrol edilir. Bu bağlantıların yüklenme, kısıtlama ve şekillenme koşulları farklıdır; düz levhadaki bir alın kaynağı deneyini bütün kiriş uçlarına doğrudan uygulamak mümkün değildir.
İstasyon çiziminde en az kiriş numarası, dört boyuna dikişin numaraları, kaynak yönü, bitmiş uç yüzeyi, başlangıç/bitiş levhası konumları, kesme çizgileri ve muayene için geçici olarak bırakılan bölgeler bulunmalıdır. Değişken kesitli kirişlerde veya oyuk, uç levhası ve bağlantı delikleri olan uçlarda uzatmanın sonraki kesim ve montajı engelleyip engellemediği de kontrol edilir. Çizimde yalnızca kaynak sembolleri varsa üretimden önce proses sorumlusu istasyon şartlarını tamamlamalıdır.
2. Montajdan önce malzemeyi, bağlantı sürekliliğini ve sabitlemeyi kontrol edin
Levhaların çeliği, kalınlığı, biçimi, çıkıntı uzunluğu ve bağlantı yöntemi onaylı kaynak prosedürü şartnamesine (WPS), istasyon çizimine veya proje teknik şartlarına dayanmalıdır. Malzeme tanımı olmayan, belirgin paslı veya yağlı artıkları sırf sonradan kesilecekleri için kullanmayın. Bunlar erimeye, ısı aktarımına ve bağlantının kısıtlanmasına katılır; kararsız bir bağlantı esas dikiş ucunu da etkileyebilir.
Montajı kaynak yolu boyunca kesintisiz kontrol edin: telin temas noktası merkezde mi; esas bağlantı ile uzatma arasında ani seviye değişimi, kenar kaçıklığı veya anormal boşluk var mı; puntalar kafayı engelliyor mu; toz örtüsü prosedür şartlarını koruyabiliyor mu; uçta geri toplama ağzı, kılavuz tekerlekleri, takip sistemi ve kablolar için yeterli alan var mı? Kuru çalışma hareketi ve çarpışmaları kontrol eder; fakat şekillenme ve birleşmenin doğrulanması için gerçek kaynaklı numunelerin yerini tutmaz.
Sabitlemenin kendisi de belgelere uygun olmalıdır. Punta konumu, kalitesi ve bağlantı dayanımı hedef geometrinin korunmasını sağlamalı, yeterliliği doğrulanmamış kısıtlama değişiklikleri yaratmamalıdır. Özellikle levha şeritlerinin alın kaynağı çıkış ucunda bağlantı durumu uç deformasyonunu etkiler. KOBELCO'nun tek taraflı, çok elektrotlu tozaltı alın kaynağı araştırması; çıkış levhası genişliği, bağlantısı, kaynak hızı ve elektrot aralığının uç çatlaklarını birlikte etkilediğini gösterir. Bütün düzen doğrulanmalıdır; tek bir etkeni artırmak veya azaltmak tüm H kiriş bağlantılarının uygunluğunu garanti etmez.
3. Ark başlatma ve bitirmeyi uygulanabilir bir prosedüre dönüştürün
TWI'nin tozaltı kaynağı bilgileri, akım, gerilim ve ilerleme hızının dikiş biçimi ile nüfuziyeti etkilediğini açıklar. Toz örtüsü operatörün banyoyu açık ark kaynağındaki gibi doğrudan görmesini engeller. Bu nedenle kaynak öncesinde tel/toz birleşimini, serbest tel uzunluğunu, kafa konumunu, toz beslemesini ve onaylı parametreleri doğrulayın; işlem kararlılığını son görünüşten tahmin etmeye güvenmeyin.
İstasyon prosedürü arkın nerede başlatılacağını, esas bağlantıda kararlı kaynağa geçiş şartlarını, bitmiş parça sınırının nasıl aşılacağını ve arkın, telin, ilerlemenin durdurulması ile toz beslemesinin nasıl eşgüdümleneceğini belirtmelidir. Başlangıç, bitiş veya parametre geçiş işlevleri kullanılıyorsa gerçek kontrol sistemindeki olanakları kontrol edin ve temsilî numunelerle doğrulayın. Ekipman yapılandırması teyit edilmeden bunları tüm makinelerin standart özelliği olarak yazmayın.
TWI'nin katılaşma çatlakları rehberi, olumsuz içbükey biçimi önlemek için dikiş bitiminde kraterin yeterince doldurulmasını belirtir. Çıkış levhası bitiş geçişini yönetmek için alan sağlar; ancak kraterin levhaya taşınması esas dikiş ucunda çatlak, birleşme eksikliği veya başka kabul edilemez kusur olmadığını kendiliğinden kanıtlamaz. Durma konumunu, proses anormalliklerini ve son muayene sonuçlarını birlikte kaydedin.
4. Sökümden sonra uçları yeniden muayene edin
Kaynak sonrasında belirtilen soğutma, cüruf temizleme ve uç kontrolünü tamamlayın; ardından başlangıç/bitiş levhalarını ve çıkarılması gereken diğer ek parçaları onaylı sırayla kaldırın. Kesme çizgisi ve yöntemi bitmiş parçanın esas metalini ve belirtilen dikiş bölgesini korumalıdır. Levhayı darbeyle koparıp ucu uygun saymayın. Isıl kesime izin verilip verilmediği, taşlama gerekliliği ve numune saklanması proses veya muayene belgelerinde belirtilmelidir.
Söküm sonrası kontrol yalnızca levhanın çıkmış olması değildir: kesilen bölgede kesim hasarı, çukur veya kabul edilemez çentik bulunup bulunmadığını, uç yüzeyinin sonraki montaja uygunluğunu ve esas dikiş ucunun boyutlarını, sürekliliğini, yüzey durumunu inceleyin. Çatlak belirtilerini, dikiş oluşumundaki kesintileri ve karara bağlanmamış diğer bulguları işaretleyip ayırın. Onaylı onarım sonrasında yeniden muayene edin; taşlama veya boya kabul kararının yerini tutmaz.
Tahribatsız muayenenin yöntemi, kapsamı, zamanı ve kabul seviyeleri proje belgeleri ve ilgili standartlara dayanmalıdır. SteelConstruction.info görsel muayeneyi yüzey ve iç hacim muayenelerinden ayrı açıklar; projelerin belirli bağlantıların çıkış levhası numuneleri üzerinde üretim deneyleri isteyebileceğini belirtir. Levhadan alınan numunenin uygunluğu bütün esas dikişlerin uygunluğuna alternatif kanıt değildir. Numuneler saklanacaksa sökümden önce kiriş ve dikiş numaralarıyla bağlantı kurulmalıdır.
5. Uç sorunlarının sonraki operasyona geçmesini bir devir formuyla önleyin
| Devir aşaması | Kontrol edilecekler | Saklanması önerilen kayıtlar |
|---|---|---|
| Montajdan ana kaynağa | Bitmiş sınırlar, bağlantı sürekliliği, uzatma malzemesi, bağlantı ve engeller | Kiriş/dikiş no., WPS revizyonu, istasyon çizimi, montaj fotoğrafları, kontrol eden |
| Ana kaynaktan uç işlemeye | Başlangıç/bitiş konumları, parametre sırası, örtü ve geri toplama, anormal duruşlar | Kaynak yönü, program sürümü, anormallik konumu, kaynak partisi, operatör |
| Uç işlemeden muayeneye | Kesme çizgisi, söküm ve düzeltme yöntemi, numune saklama | Önce/sonra fotoğrafları, numune no., uç yüzeyi ve kesim bölgesi durumu |
| Muayeneden doğrultma veya bilyalı temizlemeye | Esas uç dikiş kontrolü, gerekli muayenelerin tamamlanması, açık maddelerin kapatılması | Rapor no., uygun/onarım durumu, yeniden muayene sonucu, serbest bırakma imzası |
Anormal duruşları ayrı kaydedin. Ark bitmiş parça içinde kesilirse kafayı biraz geri alıp devam etmek yeterli değildir. Yeniden başlatma yeri, birleşme bölgesinin işlenmesi, gerekli temizlik ve muayene prosedür belgelerine uygun olmalıdır. Normal başlangıç/bitiş ile ara duruştan sonra devam etmeyi ayırmak; onarımın konumlandırılması, kalite değerlendirmesi ve sonraki prosedür doğrulaması için dayanak sağlar.
Hat planlamasında başlangıç/bitiş uzantıları; kafa hareketi, toz besleme ve toplama, söküm ve muayene için de zaman ve alan gerektirir. Makinenin çalışma aralığı parça gövdesini ve gerekli uzantıları; çevrim süresi de montajı, sökümü ve yeniden muayeneyi kapsamalıdır. Hat değerlendirmesi için H kiriş üretim hattı kapasite ve darboğaz analizi, montaj girdileri için H kiriş montajı ve punta kaynağı sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bütün H kiriş dikişlerinde aynı başlangıç ve bitiş levhaları mı kullanılmalıdır?
Genel bir kural yoktur. Kullanım şartları, malzeme ve boyutlar bağlantı, kaynak yöntemi, çizim, WPS ve proje standartlarına göre belirlenir. Boyuna köşe dikişleri, levha şeridi alın kaynakları ve özel tam nüfuziyetli bağlantılar ayrı değerlendirilmelidir. Benzer kiriş şekli, doğrulanmamış ortak bir istasyon düzenini haklı çıkarmaz.
Krater çıkış levhasındaysa ve esas uç sağlam görünüyorsa parça serbest bırakılabilir mi?
Belirtilen uç muayeneleri ve deneyler yine tamamlanmalıdır. Krateri parça dışına taşımak bir proses düzenidir; esas uçta kabul edilemez kusur bulunmaması ise kabul değerlendirmesidir. İkisi de kanıt gerektirir.
Uç çatlaklarını azaltmak için hız doğrudan düşürülebilir mi?
Ayarlama önce proses sorumlusu tarafından doğrulanmalıdır. Hız, ısı girdisini, banyoyu ve dikiş oluşumunu birlikte değiştirir. KOBELCO belirli tek taraflı çok elektrotlu alın kaynağı deneylerinde düşük hızın elektrot aralığı gibi koşullarla birlikte düzenlenmesi gerektiğini görmüştür. Bu deney H kiriş köşe dikişleri için parametre tablosu değildir.
Bir üretim hattı görüşmesinde uçlarla ilgili hangi bilgiler gerekir?
Temsilî parça çizimleri, malzeme ve levha kalınlığı, bağlantı tipi, dikiş boyutu veya nüfuziyet şartı, onaylı başlangıç/bitiş ve söküm yöntemleri, uzatma geometrisi, muayene şartları ve mevcut anormallik kayıtları sağlanmalıdır. TitanWeld ile iletişime geçerek kafa hareket aralığı, toz besleme/toplama arayüzleri ve istasyon devirlerini görüşebilirsiniz. Asıl proses ve kabul şartları yine projenin onaylı belgeleriyle belirlenir.